Pročitaj mi članak„Crkva nije nacionalna, nego Božanska. Ona je iznad svih nacija, jer je Hristova…Crkva se ne može graditi na nepravdi i raskolu, jer to nije put Hristov.“ (Sveti patrijarh Pavle)
„Crkva nije nacionalna, nego Božanska. Ona je iznad svih nacija,
jer je Hristova…Crkva se ne može graditi na nepravdi i raskolu,
jer to nije put Hristov.“ (Sveti patrijarh Pavle)
„Makedonska crkva je raskol, a raskol je najveći greh protiv Crkve.
Raskol je smrtna rana na telu Hristovom.“ (Sveti Justin Popović)
„Makedonska crkva je plod komunističkog inženjeringa,
a ne duhovna potreba naroda.“ (Vladika Atanasije Jevtić)
„…Srpska pravoslavna crkva, kao temelj i stožer srpskog naroda,
napadnuta je…i kao ideološki i mobilizacioni faktor bezbednosti,
i kao duhovna potka našeg nacionalnog svetosavskog duha i
tradicionalnih porodičnih vrednosti…politički se pokreće
„pitanje“ tomosa za „crnogorsku“, „makedonsku“, „hrvatsku“…“crkvu“…“
(Hadži Slobodan Stojičević, ekonomista, prevodilac, novinar,
specijalista za mrežnocentrični rat)
U naknadnom saopštenju sa majskog zasijedanja 2022.godine, Svetog
arhijerejskog sabora (najvišeg jerarhijskog predstavništva i
crkvenozakonodavne vlasti u poslovima vjere – član 57 Ustava Srpske
pravoslavne crkve (SPC)), navedeno je da je „Sabor donio odluku o
dodjeljivanju kanonskog otpusta jerarhije ove autonomne crkve
(Pravoslavne ohridske arhiepiskopije – POA) od SPC i njenom
integrisanju u Sinod MPC (Makedonske pravoslavne crkve) u skladu sa
sveštenim kanonima (?!) i ustavima (?!) dvije pomjesne crkve, kao i
ranijim dogovorom Sinoda sve tri crkvene strukture.“
Do priznanja autokefalnosti došlo je ekspresno, svega osam dana
pošto je Sveti arhijerejski sabor SPC (u daljem tekstu: Sabor), 16.maja
2022.godine, odobrio kanonsko jedinstvo sa tzv. Makedonskom
pravoslavnom crkvom – Ohridskom arhiepiskopijom (MPC – OA). Sabor
je tada saopštio i da za „Makedonsku crkvu“ prihvata status najšire
moguće autonomije, odnosno pune unutrašnje samostalnosti, koji joj je
dodijeljen još 1959.godine. Sabor je izrazio nadu da će se
„bratoljubivo rešavati i riješiti pitanje konačnog statusa MPC –
Ohridske arhiepiskopije, čemu treba da uslijedi svepravoslavno
saglasje i prihvatanje tog statusa“.
U saopštenju Sabora navedeno je i „pošto su ovim uklonjeni razlozi za
prekid bogoslužbenog i kanonskog opštenja izazvani jednostranim
proglašenjem autokefalnosti 1967.godine, vaspostavlja se puno
liturgijsko i kanonsko opštenje“. Naglašeno je i da „vaspostavljanjem
na kanonskim osnovama i pod uslovima važenja kanonskog poretka na
čitavom području Srpske pravoslavne crkve, dijalog o budućem i
eventualno konačnom statusu eparhija u Sjevernoj Makedoniji nije samo
moguć nego je i cjelishodan, legitiman i realan“.
Saopšteno je i da se Sabor, u budućem dijalogu neće rukovoditi
realpolitičkim i geopolitičkim faktorima i da nema namjeru da,
prilikom rešavanja statusa, uslovljava „novu sestrinsku crkvu“?!
Analizom ovog saopštenja Sabora izvlačio se razuman zaključak da je
priznanje autokefalnosti trebalo da bude eventualni ishod dijaloga
Srpske pravoslavne crkve, tzv. MPC – OA i drugih pomjesnih
pravoslavnih crkava, kao završetak procesa rešavanja svih spornih
pitanja.
(Podsjećam da je Sabor, 1967.godine, „jednoglasno i jednodušno“
odlučio da pošto se viša jerarhija u Makedoniji „samovoljno
nekanonski otcijepila od svoje Majke Crkve u raskolničku vjersku
organizaciju“ da se prekine sa tom jerarhijom bogoslužbeno
(liturgijsko) i kanonsko opštenje. Tzv. MPC je nastala kao autonomna
crkva 1959.godine, u okviru Srpske pravoslavne crkve. Jednostrano je
proglasila samostalnost – autokefalnost 1967.godine, i od tada do
2022.godine bila je u raskolu.)
Međutim, patrijarh Porfirije je, već 24.maja 2022.godine, na
zajedničkoj liturgiji, u Skoplju, obznanio je odluku o priznanju
autokefalnosti (nezavisnosti) tzv. MPC – OA.
„Sabor SPC prihvata i blagosilja autokefalnost Makedonske
pravoslavne crkve – Ohridske arhiepiskopije…Makedonija je…mesto
gde su se vekovima molile suze za spas ljudskog roda…I ta radost
olakšanja (priznanjem autokefalnosti) potekla je od majke crkve
Vaseljenske patrijaršije (?!) i od sestrinske srpske crkve (?!), Pećke
patrijaršije…“, kazao je, između ostalog, patrijarh.
Time je potvrđena prethodna sinhronizovana aktivnost Srpske
pravoslavne crkve i Vaseljenske patrijaršije (Carigradske
patrijaršije, Fanara) oko kanonskog statusa tzv. MPC – OA. Indikativno
je i da je patrijarh Crkvu čiji je poglavar (od koje tzv. MPC dobija
nezavisnost) definisao kao sestrinsku, a ne kao Majku Crkvu?!
Tzv. MPC – OA je, u svom saopštenju, odluku Sabora, od 16.maja
2022.godine, o uspostavljanju bogoslužbenog (liturgijskog) i kanonskog
opštenja, ocijenila kao sekundarni akt koji je izveden iz akta Sinoda
Vaseljenske patrijaršije, od 9.maja 2022.godine. Tomos o
autokefalnosti, dobijen od Srpske pravoslavne crkve, okvalifikovan
je isključivo kao „preporuka“ da je tzv. MPC – OA spremna i dostojna
autokefalnosti, koju bi trebalo da dobije od Carigradske patrijaršije.
I ovo saopštenje je polazilo od sračunato pogrešnog
istočnopapističkog gledišta da je jedini činilac koji tvori kanonsku
autokefaliju u pravoslavlju volja Fanara, a ne volja Majke Crkve.
I pored toga, 5.juna 2022.godine patrijarh Porfirije je, u beogradskoj
Sabornoj crkvi, uručio arhiepiskopu Stefanu tomos o autokefalnosti
tzv. MPC – OA.
Zašto je i pod kojim okolnostima i pritiscima došlo do hitnog
priznanja autokefalnosti ove raskolničke jerarhije?
Dana 18.maja 2022.godine, održan je sastanak predsjednika Republike
Srbije Aleksandra Vučića, patrijarha Porfirija i episkopa naše
Crkve. Sastanak je imao otvoreni i zatvoreni dio. Vučić je arhijerejima
kazao da je „Srbija pod velikim pritiscima i zahvalan je Srpskoj
pravoslavnoj crkvi na razumevanju i podršci“, te da se „Srbija nalazi u
mnogo težoj situaciji nego što izgleda. Ali da se ozbiljni oblaci
nadvijaju i nad našom zemljom…Biće sve teže sačuvati interese jer će
pritisci biti sve teži.“
Patrijarh Porfirije je zahvalio Vučiću „na odgovornom ponašanju u
ovoj situaciji i odgovornom stavu“. Naglasio je i da „za našu crkvu je
najvažnije stanje Crkve u matici, a to je Srbija…došli smo do toga da
uspostavimo jedinstvo, da se braća iz Makedonije vrate u jedinstvo s
nama i svim ostalim pravoslavnim crkvama…“
Šta se, iz naprijed navedenog, može zaključiti? Arhijereji Srpske
pravoslavne crkve su prihvatili Vučićev lažni apokaliptički
scenario po Srbiju ako se ne prizna autokefalnost tzv. MPC – OA, te
istrajno ne ostane „na evropskom putu bez alternative“ (koji
podrazumijeva i integraciju Srbije u NATO pakt), iako to znači
odricanje svete srpske zemlje Kosova i Metohije i svrstavanje protiv
vjekovne saveznice Rusije koja je (uz Kinu) jedini garant teritorijalne
cjelovitosti Srbije?!
I prema svjedočenju Steve Pendarovskog, predsjednika Sjeverne
Makedonije, Vučić je (u Davosu, Švajcarska) pozdravio odluku Sabora
„kao korak u pravom smeru“. Podsjetimo se da je Vlada Republike
Makedonije, premijera Nikole Gruevskog, priznala lažnu državu
Republika e Kosovës“, 9.oktobra 2008.godine, istog datuma kad i Vlada
veleizdajnika Mila Đukanovića!
U tomosu o priznanju autokefalnosti (nezavisnosti) tzv. MPC – OA
navedeno je i:
„Sveti hramovi i manastiri, naročito svetinje iz nemanjićkog perioda
i poznijeg perioda srpskog prisustva crkvenograditeljstva i kulturnog
stvaralaštva na tlu današnje Severne Makedonije, kao i ukupna
pokretna i nepokretna imovina SPC, unutar njenih granica ustupaju se
na korišćenje novoj autokefalnoj sestrinskoj crkvi.“?!
Znači, oko 800 srpskih svetinja u Sjevernoj Makedoniji, na kojima su
prekrečena „nepodobna“ imena srpskih ktitora, odnosno viševjekovno
srpsko duhovno, istorijsko i kulturno nasleđe, poklonjeno je
„raskolničkoj jerarhiji“! Zašto kažem, poklonjeno? Zato što, i pravno i
faktički, davanje na korišćenje na neodređeno vrijeme i bez naknade
jeste poklon?! Ko nešto daje na korišćenje ne odriče se vlasništva,
dok se Srpska pravoslavna crkva, davanjem tomosa o autokefalnosti,
javno odrekla vlasništva nad srpskim svetinjama na prostoru Stare
Srbije.
Saborskom odlukom o autokefalnosti tzv. MPC – OA nastavljena je
segmentacija srpskog duhovnog prostora i legitimisanje otimanja njenog
kulturno – istorijskog nasleđa, jer se, u Sjevernoj Makedoniji,
decenijama postojano briše srpska istorija i tragovi milenijumskog
srpskog trajanja. To je i odricanje od srpskog duhovnog identiteta i
srpskih svetinja na teritoriji nekadašnje Stare Srbije koje su „cari
naši ogradili“ (Sveti Petar Cetinjski).
Ovime je prestala crkvena jurisdikcija naše Crkve na teritoriji
Sjeverne Makedonije, a prihvatila je i raskolničkog „arhiepiskopa
ohridskog i makedonskog“ Stefana, kao poglavara tzv. MPC – OA.
Podsjećamo da su se priznanju nezavisnosti tzv. MPC – OA protivili
srpski patrijarsi German, Pavle i Irinej.
Tomos (grč. „izdvojeni spis“, „dekret“, „odluka“) je svečani teološki
(kanonski), pravni i istorijski akt kojim Sabor i/ili poglavar Majke
Crkve, daju autokefalnost (nezavisnost, potpunu samostalnost) novoj
pomjesnoj pravoslavnoj crkvi. Upućuje se poglavaru nove crkve i time
ona stiče ravnopravan kanonski status u pravoslavnom svijetu.
Dodjela tomosa znači priznanje nove crkve u sabornom jedinstvu sa
ostalim pravoslavnim crkvama i potvrdu da može samostalno birati
svoj episkopat (putem episkopskog prejemstva (nasleđivanja) i
poglavara, nezavisno od Majke Crkve. Kad nova crkva dobije tomos o
autokefaliji njen poglavar se upisuje u diptih i pominje se tokom
liturgija u drugim pravoslavnim crkvama. Odluka o autokefalnosti ne
podliježe potvrdi nijedne druge crkvene instance.
Volja Majke Crkve, koja dodjeljuje autokefalnost jednom svom dijelu, je
jedini kanonski valjan izvor autokefalnosti. Za to moraju biti
ispunjeni materijalni i formalni uslovi definisani kanonima i
predanjem Crkve.
Autokefalna crkva je pomjesna crkva koja je samostalna i nezavisna u
svom unutrašnjem životu, ali se nalazi u punom dogmatskom, kanonskom
i liturgijskom jedinstvu sa ostalim pravoslavnim crkvama.
Autokefalnost je konstitutivni faktor pomjesne crkve.
Autonomija je djelimična samostalnost – crkva ima samostalnu
unutrašnju upravu, ali ostaje pod kanonskim okriljem Majke Crkve.
Saborski tomos o autokefalnosti tzv. MPC – OA je nekanonski,
neustavan i protivan interesima, kako Srpske pravoslavne crkve, tako
i srpskoga naroda u cjelini.
Sagledajmo, u bitnom, šta je prethodilo njegovom donošenju.
Nakon proglašenja nezavisnosti Bivše jugoslovenske republike
Makedonije (BJRM), 8.septembra 1991.godine, postavljeni su
administratori za sve eparhije SPC, u toj državi. Tamošnje državne
vlasti i raskolnička crkvena jerarhija onemogućavala je
administratorima uređivanje crkvenog života u tim eparhijama, pa,
čak, i posjete njima.
Raskol znači odvajanje od kanonskog jedinstva i neposlušnost prema
Majci Crkvi. Takve zajednice nemaju legitimitet, pa se njihovi
episkopi i sveštenici smatraju nevažeće rukopoloženim.
Godine 2002, potpisan je Niški sporazum između Srpske pravoslavne
crkve i raskolničkih makedonskih arhijereja, nakon postizanja
saglasnosti o ključnim pitanjima. Tzv. MPC dobila najširu autonomiju
unutar naše Crkve. Međutim, nakon povratka u BJRM, raskolnički
episkopi, su pod pritiskom makedonskih državnih vlasti i SAD,
odbacili sporazum. Tadašnji vladika, a sadašnji poglavar tzv. MPC –
OA, Stefan je, čak, pozvao vjernike i građane Makedonije da
„dostojanstveno podnesu duhovni teror koji nad Makedonijom vrši
SPC“?!
Dio tamošnjeg sveštenstva je ostao privržen Sporazumu. Među njima je
bio i Jovan (Vraniškovski), mitropolit veleški i povardarski. On
je bio na čelu Sinoda Pravoslavne ohridske arhiepiskopije (POA) koji
je konstituisan 2003.godine i postao je arhiepiskop ohridski i
mitropolit skopski.
POA koju je činilo sedam episkopija bila je pomjesna i autonomna crkva
pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve, kao Majke Crkve, u periodu
od 2002. do 2022.godine i jedina kanonski priznata crkva na prostoru
današnje Sjeverne Makedonije.
Međutim, makedonske vlasti su zabranile registraciju POA. Više
godina, njena jerarhija je bila izložena pritiscima i maltretiranjima.
Presuda Evropskog suda za ljudska prava da bude registrovana kao
vjerska zajednica nikad nije realizovana zbog postojanog otpora
makedonskih državnih vlasti i raskolničkog vrha tzv. MPC.
Arhiepiskop Jovan je proveo pet i po godina u makedonskim zatvorima.
Tomosom, iz 2005. godine, koji je potpisao blaženopočivši Sveti
patrijarh Pavle, POA je dobila punu crkvenu autonomiju, pod
crkvenopravnim okriljem naše Crkve.
Rešavajući po zahtjevu, koji je 2018. podnijela tzv. MPC, i uvažavajući
„više puta ponovljene molbe države Sjeverne Makedonije“, Sinod
Vaseljenske patrijaršije je, 9.maja 2022.godine, donio akt kojim ju je
primio u zajedničko kanonsko i liturgijsko opštenje.
U saopštenju ove patrijaršije je navedeno da su Sinod i patrijarh
opširno raspravljali „o crkvenom pitanju Skoplja“ i da „Ona ustupa
Presvetoj crkvi Srbije uređenje administrativnih pitanja između sebe
i crkve u Sjevernoj Makedoniji, naravno, u kontekstu svetog kanonskog
reda i crkvenog predanja“. Vaseljenska patrijaršija, kao jelinska
(grčka) crkva, priznaje „Ohrid“ kao ime ove crkve (shvaćeno kao oblast
njene jurisdikcije isključivo unutar granica teritorije države
Sjeverne Makedonije). Time se isključuje upotreba termina „makedonski“
i bilo koji derivat riječi „Makedonija“.
Vaseljenski patrijarh Vartolomej, pion zapadnih vladara iz sjenke i
raskolnik pravoslavlja, je tada kazao da će arhijereji tzv. MPC, u
dijalogu, riješiti sva otvorena pitanja s braćom iz „Crkve Srbije“?!
Za jerarhiju tzv. MPC – OA je Carigradska patrijaršija Majka Crkva,
mada su se oni, prethodno i neuspješno, obraćali i Bugarskoj
pravoslavnoj crkvi za davanje autokefalnosti, priznajući i njoj status
Majke Crkve?!
Stručnjaci za kanonsko pravo smatraju da odluka Fanara ne predstavlja
davanje autokefalnosti tzv. MPC – OA, već samo „euharističko
zajedništvo“ sa „hijerarhijom, sveštenstvom i laicima“ pod vođstvom
arhiepiskopa Stefana (Veljanovskog). U sinodalnom saopštenju
Carigradske patrijaršije se ne pominje ni autonomija tzv. MPC.
Navedeno saopštenje potvrđuje da ova patrijaršija negira pravo
Srpske pravoslavne crkve na crkvenu jurisdikciju na teritoriji
Sjeverne Makedonije i osporava njenu nadležnost izvan Srbije.
Takođe, saopštenje potvrđuje da bi potencijalni tomos o
autokefalnosti, koji bi naša Crkva dodijelila MPC, bio
drugorazredni crkvenopravni akt. To predstavlja nekanonski upad u
njenu jurisdikciju , jer po tumačenju vaseljenskog patrijarha i Sinoda
Vaseljenske patrijaršije jedino njen tomos o autokefalnosti MPC ima
kanonsku snagu.
Carigradska patrijaršija ima status „prve među jednakima“ u
pravoslavnom svijetu. Ona nema jurisdikciju nad drugim pravoslavnim
crkvama, samo zauzima počasno prvo mjesto u njihovom diptihu. Uloga
vaseljenskog patrijarha je simbolična i koordinaciona, a ne upravna.
Zbog toga je Carigradska patrijaršija, 2019.godine, nekanonski izdala
tomos o autokefalnosti raskolničke Pravoslavne crkve Ukrajine (PCU)
protivno stavu Ruske pravoslavne crkve, kao njene Majke Crkve.
Samo nekoliko dana prije odluke Fanara o tzv. MPC – OA vladika
zvorničko – tuzlanski Fotije je besjedio i ovo:
„Nadam se…da se MPC, tj. Ohridska arhiepiskopija ponovo na majskom
saboru u Beogradu vrati u kanonsko jedinstvo sa SPC, a time i u
kanonsko jedinstvo sa pomjesnim pravoslavnim crkvama u Vaseljeni…da
se iscijeli raskol koji je od 1967.godine postojao…“
Međutim, već poslije tri dana objavljena je odluka Vaseljenske
patrijaršije o stupanju u kanonsko i liturgijsko jedinstvo sa „Ohridom“.
MPC – OA još nije dobila tomos Fanara o autokefalnosti, jer njeni
jerarsi još uvijek ne žele da priznaju nekanonsku tzv. Pravoslavnu
crkvu Ukrajine.
Zašto je odluka Sabora o davanju autokefalnosti tzv. MPC – OA
nekanonska?
Ovom saborskom odlukom priznata je paralelna raskolnička jerarhija
(bez njenog pokajanja), uspostavljena još 1967.godine, na čelu sa
„arhiepiskopom Stefanom“. Tom odlukom je, prećutno, poništen i
„tomos (ukaz) o crkvenoj autonomiji Pravoslavne ohridske
arhiepiskopije“, koji su, kao što sam već pomenuo, Sabor i patrijarh
Pavle donijeli još 2005.godine.
Raskolnička jerarhija u BJRM, odnosno u Sjevernoj Makedoniji nikad
nije priznavala i ne priznaje autoritet Srpske pravoslavne crkve, kao
Majke Crkve, već u tom svojstvu priznaje Vaseljensku patrijaršiju.
Priznanje autokefalnosti raskolničkoj jerarhiji bez njenog pokajanja i
koja ne priznaje autoritet naše Crkve, kao Majke Crkve, (mada to, po
sopstvenim riječima, ne priznaje ni patrijarh Porfirije?!) je
nekanonski akt.
Priznanje autokefalnost tzv. MPC – OA je nekanonsko i zbog toga što je
ta „crkva“ priznata po nacionalnom a ne teritorijalnom kriterijumu.
Drugima riječima, prihvaćena su „dostignuća“ makedonskog
komunističkog etnofiletizma. Naime u „progresivnoj“ Jugoslaviji, jedan
od strateških ciljeva republičkih komunističkih vlasti (u Hrvatskoj,
Crnoj Gori i Makedoniji) bio je i stvaranje autokefalnih nacionalnih
crkava, podjelom Srpske pravoslavne crkve i njenim pretvaranjem u
„Crkvu Srbije bez pokrajina“. To je i jedan od glavnih ciljeva Zapada
radi razbijanja srpskog duhovnog jedinstva. Teritorijalni, a ne etnički
princip (etnofiletizam) je osnovni princip za osnivanje pomjesne
pravoslavne crkve i on je kanonski osnov autokefalije.
Makedonski raskolnici imali su, dugovremenu i stalnu, podršku
Vatikana. Kao dokaz za to, citiraću dio izjave poglavara tzv. MPC – OA
Stefana, koju je dao Hrvatskoj radioteleviziji (HRT), 28.maja
2022.godine:
„Koristim priliku da…zahvalim Vatikanu na onome što je učinio za
kadar Makedonske pravoslavne crkve. Ja sam jedan od njih. Imao sam
priliku da studiram na institutu Svetog Nikole u Bariju, sa
saglasnošću i stipendijom Vatikana…“
Priznanje autokefalnosti tzv. MPC – OA izvršeno je i protivno Ustavu
naše Crkve, iz 1957.godine. Naime, taj Ustav ne ovlašćuje nijedan
crkvenojerarhijski organ (vlast) da prizna odvajanje eparhija, ili
drugih oblika organizovanja, niti sadrži eksplicitnu odredbu o
proceduri davanja autokefalnosti drugoj crkvi.
Znači, eventualnom priznanju autokefalnosti tzv.MPC – OA morala je
prethoditi promjena Ustava. U prilog tome, citiraću njegove odredbe:
-član 1 stav 1 – „Srpska pravoslavna crkva je jedna, nedjeljiva i
autokefalna…“;
-član 7 – „Srpska pravoslavna crkva upravlja se: …g) na osnovu propisa
ovog Ustava;…“;
-član 16 – „Odluke o osnivanju (i)…ukidanju eparhija (ali ne i o
priznavanju njihove autokefalnosti) donosi Sveti arhijerejski sabor,
sporazumno sa Patrijaršijskim savjetom“;…“
Kako tomos o autokefalnosti tzv. MPC nije u skladu sa Ustavom, a ne
postoji crkveni ustavni sud, nužno je staviti ga van snage odlukom
Sabora, na njegovom redovnom ili vanrednom zasijedanju.
Saborska odluka o davanju autokefalnost tzv. MPC – OA daje „vjetar u
leđa“ zagovornicima tzv. Crnogorske pravoslavne crkve, tzv. Hrvatske
pravoslavne crkve i tzv. Bosanske pravoslavne crkve da, još više i
upornije, koriste nimalo zanemarljive ucjenjivačke kapacitete prema
Srbiji, Republici Srpskoj i srpskom narodu.
Srpski arhijereji, kao duhovni vodiči srpskoga naroda, imaju i
nacionalnu, istorijsku i crkvenoustavnu dužnost da čuvaju jedinstvo i
nedjeljivost naše Crkve i države Srbije, kao i Crne Gore i Republike
Srpske, te da propovijedaju i održavaju najbliže odnose sa, istinski
sestrinskom, Ruskom pravoslavnom crkvom i našom vjekovnom
zaštitnicom – Rusijom. I zadnji je čas da se, radi spasa Srbije i
srpskoga naroda, javno ograde od Vučićeve veleizdajničke politike!
S vjerom u Boga, srpsko – ruske Svetitelje i Svetu Rusiju!
