Nepobitno i opšteprihvaćeno shvatanje je da je diplomatija uvek bila nezamenljiva delatnost koja je čoveku svakodnevno bila potrebna, kako u porodici i na poslu, tako i u međunarodnim ali i crkvenim odnosima. Opštepoznata činjenica je da rat predstavlja nastavak politike drugim sredstvima, dok diplomatija dejstvuje kako u mirnodopskim tako i ratnim vremenima. Zaraćene strane kroz istoriju nikada nisu prekidale diplomatsku komunikaciju, čak i ukoliko bi se desilo da zvanično prekinu diplomatske odnose. Drugim rečima, diplomatija je uvek bila glavni kanal opštenja tako da je njena funkcija trajno bila aktuelna.

Ako analiziramo trenutna geopolitička kretanja, u kojima religija ima jednu od značajnijih uloga, možemo konstatovati da je njeno uvlačenje u geopolitičke tokove od strane zapadnih liberalnih krugova, negativno uticalo na kanonski poredak i međucrkvene odnose! Drugim rečima, u mnogim pomesnim pravoslavnim crkvama, zapažamo nekanonsko davanje Tomosa o autokefalnosti novonastalim crkvenim organizacijama (tzv. Pravoslavna crkva Ukrajine i tzv. Makedonska pravoslavna crkva-Ohridska Arhiepiskopija), prisustvo brojnih jeresi kao i kršenja crkvenih kanona.

Jedna od najozbiljnijih posledica takvog stanja, predstavlja prekid evharistijskog opštenja između Konstantinopoljske i Moskovske patrijaršije!

U tom kontekstu, ukazujemo na nedavni intervju Carigradskog patrijarha Vartolomeja I koji je dao francuskoj televiziji (10.09.2025), a koji je Orthodox Times preneo pod naslovom: Patrijarh Vartolomej: „Neće biti odustajanja od davanja ukrajinske autokefalnosti“! Zapravo, patrijarh Vartolomej je bio decidan u iznošenju svog rigidnog stava, rekavši da dostojanstvo Carigradskog patrijarha ima „određene privilegije koje nijedan drugi primat ne poseduje“. Tim povodom je dodao: „U tom pogledu, to je sine paribus (prvi bez premca, prim. aut) – kao i da ove privilegije pripadaju isključivo Vaseljenskom patrijarhu…» Carigradski poglavar je bio veoma jasan i precizan kada je dodao da „Prema Vaseljenskoj patrijaršiji, Ukrajina ima pravo da dobije autokefaliju, kao i svaka druga suverena država koja ima pravo na svoju nezavisnu pomesnu Crkvu. Sa druge strane, samo Vaseljenska patrijaršija – i niko drugi – ne poseduje ovlašćenje da dodeli autokefaliju….“!!!

Ovim je ugašena i poslednja nada u mogućnost postizanja iole prihvatljivog kompromisa, delovanjem crkvene diplomatije u cilju očuvanja jedinstva Pravoslavne crkve.

Pogotovo ako uzmemo u obzir podatak, kao što navodi prof. Vladimir Dimitrijević u svom članku pod naslovom „VASELJENSKI ANTINACIONALNI SABOR“, da su se krajem 1993. godine na dnevnom redu konferencije Mećupravoslavne komisije za pripremu Vaseljenskog sabora u Šambeziju, našla tri krupna crkvenopravna pitanja: pravoslavna dijaspora, autokefalija i način njenog proglašenja i crkvena autonomija i način njenog sticanja.

Kuriozitet predstavlja i činjenica, da su oba dokumenta potpisali i članovi delegacije Srpske pravoslavne crkve (SPC): episkop bački Irinej Karanušić-Bulović, kao vođa delegacije, i profesor Bogoslovskog fakulteta u Beogradu, i tada jeromonah Ignatije Midić, danas episkop požarevačko-braničevski, kao stručni savetnik. Gotovo neverovatna činjenica je da Sabor Srpske pravoslavne crkve (SPC) uopšte nije raspravljao o tom „strateškom pitanju“. Dokumenti su vrlo brzo objavljeni u listu „Episkepsis“ (br. 498, od 30. novembra 1993), koji izdaje Pravoslavni centar Carigradske patrijaršije u Šambeziju.
Na to su reagovale Ruska, Rumunska, Poljska i Antiohijska crkva, istakavši da pitanje dijaspore preti „jedinstvu pravoslavlja“, kao i da svaka autokefalna crkva ima pravo da brine o sopstvenoj dijaspori, bez obzira na njenu veličinu, drevnost ili mesto u diptisima.

Međutim, Carigradska crkva je ostala dosledna izraženim „papističkim“ težnjama u dokumentu koji je potpisan u Šambeziju, čemu su doprinela i dvojica navedenih predstavnika SPC.

Uprkos tome, ruski emigrant i ugledni profesor Pravnog fakulteta u Subotici, Sergije Troicki, ukazivao je da Carigradu nijedan vaseljenski sabor nije dao pravo upravljanja i suda nad drugim Pomesnim Crkvama, već je Četvrti vaseljenski sabor ovaj patrijaršijski tron izjednačio s tronom rimskog episkopa, pape (koji je u to vreme bio pravoslavan) – po časti, i to iz političkih a ne „mističkih“ razloga (tada je u Carigradu bilo sedište Vizantijskog cara i njegovog senata). Troicki je, na osnovu kanonskog predanja Crkve, dokazao da Carigrad nema pravo ni na jednu od dijaspora drugih autokefalnih Crkava.

Isto tako, jedan od najvećih istoričara-kanonologa i naučni savetnik Istorijskog instituta SANU, dr Miodrag M. Petrović, u svom članku o dijaspori, objavljenom u časopisu „Država“ 1994. godine podvukao je uzajamnu jednakost svih episkopa, ističući da „nije slučajno da je Sv. Teofan Ispovednik (+817), sve patrijaršije nazvao vaseljenskim kao i to što se ni u kanonima niko od episkopa ne naziva vaseljenskim“. Apostoli, koji su vlast predali episkopima, nisu imali jednog predstavnika, glasnogovornika ili koordinatora, nego su, svi skupa, bili „učitelji vaseljene“.

Takođe, na svu pogubnost papističkih težnji Carigradskog poglavara Vartolomeja I, ukazao je i potpisnik ovih redova u svojoj knjizi „ISTOČNI PAPIZAM RAZARA JEDINSTVO PRAVOSLAVNE CRKVE“, Beograd, 2024. godine.

***

Po bogomudrim rečima velikog ruskog podvižnika i pisca, učitelja pravoslavno-hrišćanskog blagočešća, svetitelja Ignjatija (Brjančaninova), koje bi primenili na današnje vreme, glase: žalosni „progres“ koji se danas odvija pred našim očima, jasno svedoči o približavanju kraja! Logično je upitati se: kuda ćemo poći dalje, ukoliko i oni kojima su poverene ljudske duše da bi rukovodili njima na putu spasenja, vode NE ka spasenju, već ka večnoj propasti? Zato nam je neophodna velika opreznost kako ne bi lakomisleno poklonili poverenje onima koji mogu da pogube našu dušu odvodeći je lažnim putem. Danas je vreme velike oskudice u duhovnim učiteljima, kao što su bili mudri „starci-učitelji“ iz ranih vekova hrišćanstva. U ovako smutnim vremenima, mnogo je sigurnije rukovoditi se Svetim Pismom i delima svetih otaca.

Sveti Tihon Zadonski je primetio, da otpadnici koji su se namnožili, oko istinskih hrišćana pletu mnoge intrige, i na različite načine ih sputavaju u njihovoj dobroj nameri da se spasu i ugode Gospodu Bogu. Sveti Tihon proročki ukazuje, da će pravi monasi u poslednje vreme (to se odnosi na sve istinske hrišćane) sa teškom mukom da pronađu bilo kakvo udaljeno i nepoznato utočište, da bi slobodno mogli da služe Bogu, i izbegnu pritiske Otpadništva i otpadnika koji vode u služenje satani.

Do skoro je izgledala gotovo nemoguća ovolika bestidnost u pogledu duhovnog života, kojoj danas svedočimo, kao i ovako jasno odricanje od Hrista i odbacivanje svih moralnih principa. Da stvar bude gora, sve se radi javno, i otvoreno sprovodi gonjenje i ismevanje svih koji ispovedaju istinsku veru Hristovu. U doba ranog hrišćanstva, hrišćane su progonili mnogobošci – oni koji nisu znali istinitog Boga i poznali Hrista, dok danas, razjareno i ogorčeno progone Hristovu veru oni koji dobro znaju Hrista i Njegovo učenje. Gotovo po pravilu, reč je o otpadnicima od vere, onima koji su dušu prodali satani, u zamenu za zemaljska blaga.

Dramatično upozoravajuće deluju reči svetog Ignjatija, posebno za one koji lakomisleno gledaju na savremeno pripremanje sveta za doček Antihrista, to jest one koji bez obzira na sve očiglednosti ostaju slepi, ne želeći da vide nedvosmislene dokaze za zacarenje njegovo koje provode njegove sluge, koje su već prodale duše svoje satani za zemna blaga: za slobodno, neobuzdano zadovoljenje pohote telesne, pohote očiju i nadmenost življenja, to jest: slastoljublje, srebroljublje i slavoljublje!

Ovaj tekst neka posluži kao opomena za sve, jer ćemo strašan odgovor dobiti ukoliko lakomisleno zatvorimo oči uveravajući sebe i druge da se ništa naročito ne događa. Pogotovo, ako pokušamo da ubedimo sebe da je sve normalno i sa tim treba da se pomirimo u duši, ne plašeći se ničega i ništa ne preduzimajući, već da plovimo niz maticu i pratimo korak vremena koje nas silovito i sigurno nosi ka Antihristu.

Na kraju, neophodno je setiti se reči jednog od nosećih stubova naše svete Crkve, svetog Grigorija Bogoslova, koji je rekao: „ĆUTANJEM SE IZDAJE BOG“. Ne smemo ćutati kada je u pitanju delo od najveće važnosti, kakvo je spasenje ljudske duše.

Prisetimo se reči Arhiepiskopa Averkija Džordanvilskia u tekstu pod naslovom: „Kad so obljutavi“.

„Kad so obljutavi Crkva prestaje da bude Crkva, tada nastaje lažna crkva koja će primiti Antihrista kao svog ‘Mesiju’, osim malog ostatka istinski verujućih kojih je svakim danom sve manje”.

Diogenis D. Valavanidis

predsednik

„CENTRA ZA ZAŠTITU HRIŠĆANSKOG IDENTITETA“

Izvor: borbazaveru

Oznake: ćutanje, Bog, Diogenis Valavanidis, izdaja